LED-lampen in je koplampen: mag dat?

LED-verlichting is fel, zuinig en gaat lang mee. Geen wonder dat veel automobilisten met halogeenkoplampen overwegen om hun lampen te vervangen door LED-lampen. Online zie je talloze LED-lampen die precies in de fitting van je oude halogeenlamp passen. Maar mag je die zomaar gebruiken? Het korte antwoord: niet zomaar. In dit artikel lees je wat de regels zijn, waarom een LED-lamp in een halogeenkoplamp niet altijd veilig is en wat de APK controleert.

Dit artikel is algemene informatie en geen juridisch advies. Regels voor verlichting kunnen veranderen. Controleer de actuele situatie bij de RDW, de ANWB of je garage voordat je iets aanpast.

Waar gaat het om?

Er zijn twee situaties die vaak door elkaar worden gehaald:

• Je auto heeft af fabriek LED-koplampen. De koplamp en de LED-lichtbron zijn dan samen ontworpen en goedgekeurd. Daar is niets mis mee.
• Je auto heeft halogeenkoplampen en je wilt alleen de lamp vervangen door een LED-lamp. Dit heet ook wel een retrofit. Over deze situatie gaat dit artikel.

Een halogeenkoplamp is ontworpen rond een halogeenlamp. De reflector of lens is erop afgestemd dat het licht vanuit één bepaald punt komt. Een LED-lamp straalt het licht op een andere manier uit. Past de lamp niet goed bij het koplamphuis, dan kan het lichtbeeld veranderen. Daardoor kun je tegenliggers verblinden of zelf minder goed zien.

Wat zegt de RDW?

De ANWB heeft de RDW om uitleg gevraagd. Volgens die uitleg mogen in Nederland alleen vervangingslampen worden verkocht die een Europese typegoedkeuring hebben. Daarnaast gelden voor het rijden met een auto de permanente eisen uit de Regeling voertuigen. Dat zijn de technische eisen waaraan een auto altijd moet voldoen, ook tussen twee APK-keuringen in.

De ANWB wijst erop dat er bij een controle discussie kan ontstaan, zeker als je moet kunnen aantonen dat de ombouw correct is uitgevoerd. In het buitenland kunnen bovendien andere eisen gelden.

Wat betekent dat in de praktijk?

• Een LED-lamp die in je fitting past, is daarmee nog niet toegestaan.
• Lampen die worden aangeboden als "alleen voor offroad", "niet voor de openbare weg" of "voor showdoeleinden" zijn niet bedoeld om mee op de openbare weg te rijden.
• Volgens de ANWB bestaan er wel gecertificeerde LED-vervangingslampen. Die zijn echter niet voor alle automodellen beschikbaar. Of er een goedgekeurde oplossing voor jouw auto is, hangt af van het merk, het model en het type koplamp.

Zo controleer je of er een toegestane oplossing is

Wil je toch overstappen op LED? Neem dan deze stappen:

1. Zoek uit welk type koplamp en lamp je auto heeft. Dat staat in de handleiding van je auto of op de oude lamp.
2. Controleer of er een goedgekeurde LED-vervanger voor jouw automodel bestaat. Fabrikanten van goedgekeurde vervangingslampen publiceren meestal per automodel of kenteken of hun lamp is toegestaan. Kijk naar een Europese goedkeuring die geldt voor jouw combinatie van auto en koplamp, niet alleen naar een algemene markering op de verpakking.
3. Bewaar de documentatie. Volgens de ANWB kan er bij een controle discussie ontstaan over de vraag of de ombouw klopt. Een bewijs van goedkeuring voor jouw auto is dan handig.
4. Laat de koplampen afstellen. Ook een goedgekeurde lamp moet goed zijn ingebouwd en afgesteld.
5. Vraag je garage om advies. Een garage of APK-keurmeester kan beoordelen of het lichtbeeld klopt.

Kom je er niet uit, of is er geen goedgekeurde vervanger voor jouw auto? Dan is een goede halogeenlamp de veilige keuze.

Wat controleert de APK?

Bij de APK kijkt de keurmeester niet naar het merk van je lamp, maar wel naar de werking en het lichtbeeld. In het APK-handboek van de RDW staan onder meer deze eisen:

• Kleur: grote lichten en dimlichten mogen alleen wit of geel licht geven.
• Gelijke lampen: lichten met dezelfde functie, zoals je linker- en rechterdimlicht, moeten nagenoeg even groot zijn en dezelfde kleur en sterkte hebben. Een LED-lamp aan de ene kant en een halogeenlamp aan de andere kant kan dus tot afkeur leiden.
• Afstelling dimlicht: de dimlichten moeten goed zijn afgesteld. Er moet een duidelijke scheidingslijn zijn tussen het lichte en het donkere deel, en het lichte deel moet onder het donkere deel liggen. Een lamp die het lichtbeeld verstrooit, kan hier op afgekeurd worden.
• Glas: de glazen van de koplampen mogen niet zijn beplakt, bespoten of geverfd.

Let op: dat je auto door de APK komt, betekent niet automatisch dat de ombouw is toegestaan. De APK is een momentopname van de staat van je auto. De permanente eisen uit de Regeling voertuigen gelden altijd.

Waarom het verstandig is om voorzichtig te zijn

• Verblinding van anderen. Een verkeerd lichtbeeld kan tegenliggers verblinden. Dat is gevaarlijk voor iedereen.
• Minder zicht voor jezelf. Feller licht betekent niet automatisch beter zicht. Als het licht niet op de juiste plek valt, zie je de weg en de berm soms slechter.
• Problemen bij controle. Volgens de ANWB kan er bij een controle discussie ontstaan over de vraag of de ombouw klopt.
• Techniek. Sommige auto's controleren of een lamp defect is. Een LED-lamp gebruikt minder stroom, waardoor je auto ten onrechte een foutmelding kan geven. Raadpleeg bij twijfel je garage.

Wat mag wel?

Wil je je verlichting verbeteren zonder risico, dan zijn er een paar opties:

• Vervang oude halogeenlampen tijdig. Lampen worden na verloop van tijd minder fel. Vervang ze bij voorkeur per paar.
• Houd je koplampen schoon. Vuil en vergeelde lampglazen kosten veel licht.
• Laat je koplampen regelmatig afstellen, zeker als je vaak zwaar beladen rijdt.
• Kies voor een goedgekeurde LED-vervanger als die voor jouw auto bestaat.

Meer over verlichting voor en in je auto vind je bij autoverlichting.

Kort samengevat

• LED-koplampen die af fabriek in je auto zitten, zijn goedgekeurd. Het gaat om de vraag of je een halogeenlamp mag vervangen door een LED-lamp.
• Volgens de RDW mogen in Nederland alleen vervangingslampen met een Europese typegoedkeuring worden verkocht, en gelden altijd de eisen uit de Regeling voertuigen.
• Er bestaan gecertificeerde LED-vervangingslampen, maar niet voor elk automodel. Controleer of er een goedgekeurde oplossing voor jouw auto is.
• De APK controleert kleur, gelijkheid en afstelling van je lichten. Door de APK komen betekent niet automatisch dat de ombouw is toegestaan.
• Twijfel je? Vraag je garage om advies en kies bij geen goedgekeurde optie voor een goede halogeenlamp.